پيش ياران بنهاد و گفت : بخوريد كه اگر گويم ميوهء از بهشت آورده‌اند انجير باشد براى آنكه در وى استخوان نيست و ميوهء بهشت را استخوان نباشد . و انجير بواسير را ببرد و نقرس را سود دارد . معاذ جبل مسواكى از درخت زيتون گرفت و گفت كه : از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم كه گفت : نعم السّواك الزّيتون من الشّجرة المباركة ؛ نيك مسواك است درخت زيتون كه درخت مباركست ؛ بوى دهن خوش كند و شوخ « 1 » دندان را ببرد آنگه گفت : اين مسواك منست و مسواك پيغامبران كه پيش از من بوده‌اند . كعب الاحبار گفت : تين مسجد دمشق است و زيتون مسجد بيت المقدّس و اين دو مسجد در شام است . [ وَ طُورِ سِينِينَ ] « 2 » و بحقّ طور سينين يعنى طور سينا كه موسى بر وى با خداى مناجات كرد مجاهد گفت : [ طور ] كوه است ، و [ سينين ] مبارك بود . قتاده گفت : مبارك و نيكو هر كوهى باشد كه بر وى درخت با ميوه باشد . عبد اللّه عمر گفت « 3 » : چهار كوه است كه بنزديك خداى تعالى مقدّس است ؛ [ طور سينا ] و اين آنست كه خداى تعالى با

--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : « چرك » و در بعضى ديگر : « وسخ » ؛ در برهان قاطع گفته : « شوخ بضمّ اوّل و سكون ثانى و مردخاى نقطه‌دار چركى باشد كه بر بدن و جامه نشيند و در عربى [ وسخ ] گويند و چرك و ريم زخم را هم گفته‌اند و [ شوخگن ] با اوّل مضموم بثانى و ثالث زده و كسر كاف فارسى بمعنى چركن باشد و [ شوخگين ] با گاف فارسى بر وزن پوستين بمعنى [ شوخگن ] است كه چركن باشد » . ( 2 ) - در منتهى الارب گفته : « و طور سيناء كوهى است بشام ؛ و هو طور أضيف الى سيناء و هى شجر ؛ و قرء [ طُورِ سَيْناءَ ] بالكسر و الفتح ؛ و الفتح أجود » و [ طور سيناء ] در سورهء مباركهء مؤمنون ياد شده در اين آيه كه آيهء بيستم آن سوره است : « وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآكِلِينَ » در مراصد الاطلاع گفته : « و طور سيناء بكسر السين و قرء بفتحها و هو ممدود جبل بقرب أيلة و هو جبل أضيف الى [ سينين ] و سينين بحر » . ( 3 ) - سيوطى در الدرّ المنثور در تفسير آيه گفته : ( ج 6 ؛ ص 366 ؛ س 10 ) : « و أخرج سعيد بن منصور عن أبى حبيب الحارث بن محمّد قال : أربعة جبال مقدّسة بين يدى اللّه تعالى [ طور زيتاء ] و [ طور سيناء ] و [ طور تيناء ] و [ طور تيماء ] و هو قول اللّه [ وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ وَ طُورِ سِينِينَ وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ ] فأما طور زيتاء فبيت المقدّس ، و أمّا طور سيناء فالطّور ، و أمّا طور تيناء فدمشق ، و أمّا طور تيماء فمكّة ؛ و أخرج ابن المنذر عن زيد بن ميسرة مثله » .